Bindestbûna Gel


FERÎD ÎZOL
feridizol@yahoo.com
 

Gelê me bi gelemperî li ser ax û erdnîgarîya xwe dijîn. Ên ku koçber bûne jî gelek in. Wek tê zanîn ji ber rewşa aborî, ji bo xwendinê, ji ber zilm û zorê jî gelê me koçber bûne. Wexta ku xelkekî dibe xulam pirsgirêkên wan jî bi awayekî zêdetir dibin. Dewletên dagirker her tiştên wan wek xwe dirb û şikil didinê. Bi vî awayî cîhana bindestan tê tarîkirin. Îro gelê me rewşa xwe ya xulam pêwîst e ku baş bizane. Li gorî şert û mercan tevbigere. Li bindestbûnê, azadbûn û rizgarbûn ne hêsan e. Tahlîlkirina rewşa civakî û ji têgihîştina gel re dem divê. Ew tiştên ku weke mercên mirovbûnê tên qebûlkirin, li ser çi tiştî şax dide? Dema ku zanebûna xelkê tunebe û tu yê vî gelî çawa şîyar bikî?
Rêya ku li pêş mirov, bi rastî ji mirovahîyê re eger xizmet neke û ji mirov-bûnê re dijminatîyê bike, û ev rêya çewt û xwar bi ser nakeve. Armanca me li ser mirovê çê û xirab rawestandin nîn e. Bindestbûna gel bi destê mirovan nîn e. şert û mercên ku em têdane me bi xwe amade nekirine. Di pir alî de mirov dikare ku mafdar be; hêzên hiş de yekîtîyeke xurtirîn tune be û li hemû alîyan de bi nakokîyan û dubendîyan ev jîyana bê meşandinê di dawîya dawî de encam çi ye? Di sedemên bingehîn de dîsa pêwîstî heye ku em jîyana gelê xwe baş binirxînin. Wateya jîyana bindestan li hemû deverên cîhanê di mabîna wan de nêzîkbûyînekî heye. Heke azadbûn û rizgarbûn di destê mirovan de be, bi rastî wê demê hemû tişt hêsan dibe.
Mixabin di şert û mercên xelkê me de, me ev dît ku di rewşa civakî de lawazbûn li holê ye. Guherîn û veguherîn çalak nîn e. Di seranserê welatê me de her çiqas bîna azadîyê were jî, evîndarên azadîyê jî kêm in. Lewra bindest pir caran ji azadîyê jî direvin. Ev ne ji destê wan e. Serwerên vî welatî bi awayekî çavên gelê bindest tirsandîye. Di têkoşîna gelê bindest de pêwîstî bi xebatê heye û her wisa di zîhnîyetan de guherînên berbiçav pêwîst e. Di têkîlîyên gel de jî dîsa têkûzbûna gel û li ser çareserîyên nûjen rawestandin û bi rêxistinkirina gel ve gelşan dikarin çareser bin.
Xelkê xulam heta ku bi hêza xwe ya neteweyî û vîna xwe ya azad bikar neyne ew di karên xwe de bi ser nakevin. Bêguman têkoşîna gel bi rê û rêbazên nûjen ve dikare xwe nû bike. Di her warî de şopandina cîhanê, li ser kêmasîyên xwe rawestandine. Bi carekî mirov nikare azad be û ji vî karî re dem divê. Wexta ku gelê me mafekî bi dest bixe pêwîst e ku wî mafî biparêze. Bi rastî parastina mafan ji bo gelê me tiştekî pir girîng e. Di hemû hêlan de rêya gelbûnê bi zanebûna gel dibe. Îro gelê me jana gelbûnê dikişîne. Her janeke çi dersan dide me û pêşeroja gelê xwe, emê çawa ronî bikin. Dahûrîna (tahlîla) nexweşîya xulaman pir alî ye. Ji bo vê yekê li hember serweran bi rêk û pêk têkoşîn û xebat domandin gelek girîng e.
Di nirxandina gelê bindest de, hinek sînor hene. Ew sînor jî famnekirina jîyana xwe ye. Di rewşa xwe de bi gelemperî tiştê li ser disekine û mirov tê nagihîje. Di rewşa xwe ya lawaz û qels de û vala berdanek jî cîyê xwe diparêze. Heta ku di hinek tiştan de hişmendîya xwe çêdibe, wê demê jî bi awayekî nikare ku pirsgirêkên xwe yê rojane jî çareser bike. Wexta ku mirov azad nefikire û evîna azadîyê nizanibe û ewê çi bike azadîyê. Heke em serê xwe li ser tiştên berbiçav biêşînin, dibe ku em bi ser kevin. Belê, kêmasîyên me gelek in. Ji ber ku hemû mirovên cîhanê bi kêmasîyan ve jîyana xwe didomînin. Bi çavdêrîyeke nûjen mi-rov dikare ku kêmasîyên xwe jî kêm bike.
Lêbelê, meşandina doza xulaman jî bi rastî ne karekî hêsan e. Avakirina zîhnîyeteke nû, vejîna civakeke hemdem û nûjen, bi rêxistinkirina gel, cîhana bindes-tan dikare bervî ronahî û serbilindîyê ve here. Bindestbûna gel û rizgarîya gel, azadîya gel û wek tê zanîn bi rewşa civakî ve girêdayî ye. Heta ku civak berpirsyarîya xwe bi cih neyne bira sûcdar wê, wî nebîne. Hema hema her kesê/a sûcdar e. Belê. hemû xebat bi diruşmeyan ve nameşin. Bi çalakbûna jîyanê ve mirov dikare ji guherîn û veguherînan re rê veke. n