Nanê tisî

R. Karakaya

Tahma wî nanê tisî naçê ji bîra min. Nanê tisî lê cardin jî jibîr nakim.

Çel sal berê, em li Şaxik a Wanê wexta biharê berf dihelîya, em derdiketin serê çîyan. Cîyê ku erd dixwîya bi kêf rudiniştin. Me ji tûrikê xwe nanê xwe derdixist, bi kêfeke mezin dixwar. Her bihar ev karê han, nava me zarokan de şayîyeke pir mezin bû.

Ma çima şayî nebe ev karê han?

Şeş meh her der du-sê metro bin berfê de dima. Erd berf, xanî berf, dar berf, çîya berf, zinar berf, newal berf, kuçe berf, rê berf…

Ji destê kê tê, ku ji ber vî halî dîn nebe?.. Qet mumkin e?

Çar salê min li Şaxikê bi wî karî derbas bû.

Em seba bihusteke reşayîyê, bi hesreteke mezin derdiketin pala çîyan.

Me hinekî penîr dixiste nava nanê xwe, diketine rê... Tahma nanê tisî, germa rojê û bi metroyan berf, çend saetek baya jî me ji bin giranîya zivistanê xelas dikir.

Helandina berfê, mizgîna biharê dida jîyanê.

Ew kêfxweşîyeke pir hêja bû…

Tahma nan, wextê nû ji tendûrê hildidan, nayê gotinê…

Navê de penîr hebûya, ser de rûn hebûya, em ji kêfan difirîyan.

Li Hewaga Rihayê, sibê zû zarokan ji firinê nanê germ difirotin. Gundî her sibê zû dihatine bajêr. Yexut seba çûyina Rihayê dihatine Hewagê… Zarok, di sepetên wan de tijî nanê germ, li derdorê wan dizîvirîyan. Heya ji wan dihat bang dikirin:

– Nanê germ, xalo nanê germ.

– Were xwarzî sê heban bide min, çar heban bide min…

Hima li pîya nanê tisî dikirine etor, çar-pênc gezan de nanê xwe dixwarin…

Tahma nanê Rihayê jî pênce sal e hê di bîra min de ye.

Ev nanê germ yê firina ne…

Tahma nanê sêlê bila qet neyê bîra me… Ewana êdî zemanekî pir dûr de mane… Zaroktîya me de, li gundan, li bajarên welat de jî nanê sêlê dipijandin.

Deh sal e min nanê sêlê nexwarîye...

Nanê sêlê, xasê nanan e, şahê nanan e...

***

Bihara 1968an de, em li Samandaga Hatayê, ketine rêya Çîyayê Keçel… Ev çîya, sînorê Tirkîye û Sûrîyê de ye. Li ber Behra Sipî, bilind dibe… Ez hevalê xwe Ahmed Coşkun, me sê-çar heb nan ji firinê sitand.  Û berê xwe da Çîyayê Keçel… Em bi lez ji nava xanîyên bajêr derketin. Ser pira Çemê Asî re derbas bûn…Hêdî hêdî hilkişîyan rexê Çîyayê Keçel… Bi saetan kaş û newalan de derbas bûn, dîsa negihaştin Çîyayê Keçel… Em çiqas diçûne alîyê wê, ew ewqas ji me dûr diket... Bilindîya wî hê jî zêdetir dibû…Kaş û newalên wî, her ku diçû tirs diavête nava dilê me… Nêzîka esrê me xwe gihande gundekî…Taqet êdî di çokên me de nema bû… Li ber zevîyekî sekinîn. Gundîyekî cot dikir... Me silav dayê, cîyê xwe de rûniştin… Em pir tî jî bibûn…

Erê, me qesta derketina serê Çîyayê Keçel kiribû lê tu tedbîrên me tunebûn.

Ji nanê tisî pê ve.

Me nanê xwe derxist, bi hesret gez kir… Lê devê me ji tîbûnê ziha bibû. Me rê de tu kanî nedîn ku av vexwun… Jixwe me seba avê qesta gundîyê nava zevîyê de kir…

– Qewet be xalo…Çend saet e em rê de ne. Pir tî bûne. Rê de jî me tu kanî nedîtin… Xêra xwe hinekî ava te ku heye, dikarî bidî me…

Ew gundîyê ku me bi germayî da rûniştandin, cîyê xwe de çilmisî. Kete tengasîyeke mezin. Zimanê wî li hev ket. Dixwest xeberde lê zimanê wî hate girtin. Nikarîbû tu bersivekî bide me. Me jî pêşîyê tu tiştekî fêm nekir…

– Li qisûrê nenêrin ava min a vexwarinê tune ye… Ez jî pir tî me… Ava min jî xelas bû… Li van deran jî kanîyeke nêzîk tune ye. Hûn çawa bêtedbîr hatine van deran… Meriv qet bêav dikeve van rêyan…

Ku nîyeta me jî hîn bû… Zêdetir mehcûp bû û got:

– We eqlê xwe xwarîye. Meriv qet rojekê de dikare derkeve ser Çîyayê Keçel. Hûn rojekê nesekinin jî, nikarin derkevin ser serê wî… Bêav û bênan… Ji wir û wê de jî neçin wê ji we re baş be… Mimkune ku tiştekî nebaş jî were serê we…

Însanekî dilgerm bû…Xeberdanên wî kete serê me… Lê çavê me herduyan jî li kûzê wî bû. Me hundirê xwe de weha got:

– Ava wî hindik e, loma nade me…

Tîbûnê eqlê me ji serê me biribû… Em mecbûr bûn qurtikek be jî av vexwin… Me çav berda kûzê wî û pirsî:

– Di wî kûzî de ma av tune ye… Piçekî be jî bide, em lêvên xwe şil bikin…

– Kekê minê delal… Ez zanim hûn ji tîbûnê, ji taqetê ketine… Min qêmişî we nekir ava xwe nîşanî we bikim… Ku dilê we digre kerem kin, wî kûzî heya binî vexwun…

– Kûzik anî da ber me…Me herduyan bi hev re li hundirê kûzik nihêrî… Aveke herîya sor tê de hebû…

Me mehcûp mehcûp serê xwe rakir…Çavê me kete çavê hev…

Ew gundîyê delal, qêmîş nekiribû wê avê îkramî mêvanê xwe bike...

Li tu rê nemabû… Me kûz bi dîqet rakir, lêvên xwe şil kir. Bêdil be jî me çend qurtik jê vexwar.

Paşê ketin ser nanê tisî…Qet nepirsin tahma wî nanê tisî çiqas xweş bû.

Alîkî de Behra Sipî, li ber wî Çemê Asî û delta wî… Heya çav dibîne bax û baxçên portaqalan, lîmonan, mandalînan…

Me zikê xwe bi nanê tisî têr kir.

Bi lez zivirîyan bajêr…

Xwedê kir em rastî wî gundîyê delal hatin… Nivê şevê li ser wan çîyan emê tî û birçî perîşan bûna..

***

Nanê tisî çima hate bîra min, pêncî û heft sal paşê?..

Rojekê seba karê Nûbiharê ez û kekê Ali dixebitîn. Gerek me ji bo sibetira dinê ew kar xelas bikira. Bû êvara dereng hê em dixebitîn.

Me nivîsê xwe nîşanî hew dikir. Bi hev re dixwend… Kêmasîyên xwe bi hev re temam dikir.

Her yekî me di nava karê xwe de winda  bibûn…

Wext kete derengîyê. Me qet vexwarin neanîbû bîra xwe…

Em herdu jî birçî bibûn…

Li me kêfa xwe xerab nekir. Hindik mabû kekê Silêman ji derva bihata… Me telefonî wî kir seba xwarinê. Ewî mitleqa wê ji me re xwarineke baş bianîya…

Ji birçîna me xeyala wê xwarinê dikir… Min digot, Ali guhdarî dikir. Ewî digot, av bi devê min diket.

– Gavekî dinê kekê Silêman yê were, zîyafeteke mezin bide me… Ma em herdu jî paleyên wî ninin?..

– Ez zanim kekê min, niha li cem kebapçîkî ye… Ji me re kebap distîne…Him şêrînahî jî li cem heye.

– Hadê em çayekê bidine ser, li ber kekê em mehcûb nebin.

– Ka bila were, çay tu tiştek nine… Em pêşîyê zikê xwe têr kin, çay pênc deqan de dikele…

– Dengê pêyên kekê tê…Bîna kebaban tê pozê min…Him jî bîna goştê pezê Serhedê.

– Na eva bîna goştê pezê Zozanê Bilîcanê ye.

– Nexêr, bîna goştê pez û dewarê Wanê tê.

– Ez îsota Rihayê ji dixwazim. Zanim kekê min, yê wî jî bîne…

– Kunefa bi germî jî pirr bi lezzet e, ha…

Saet bû heft, kekê me nehat. Bû heyşt kekê me tune. Bû neh kekê me nexwuya…

Ez zanim derengîya wî ji bo çîye. Vê saetê xwaringeh hemî pir qelebalix in…

Saet bû neh û nîv… Kekê me li derî xist. Em herdu bi hev re çûne pêşîya wî. Me bi hev re derî jê re vekir.

Belê, kekê destvala nehatibû. Turikê wî di destê wî de bû û bîna nanê germ jê difûrîya.

Sê heb nanê germ ji turikê wî derket…

Erê tenê nan!..

Me ji şerma xeyalên xwe, li çavên hev nenihêrî. Çunkî xeyalên me ji binî de xerab bibû.

Xwedayê mezin, ji te re şukir… Nîvê şevê mumkin bû ku em birçî jî bimana…Kekê me gihaşte hewara me. Ee herdu ji birçîbûnê xelas kir.

– Em ketine ser nanê tisî...  Kekê delal jî, him nanê xwe dixwar him jî ji dil me teşwîq dikir:

– Zû bixwin nanê xwe. Bila sar nebe. Bi germî tahma wî xweştir e…

Me nanê xwe xwar, zikê xwe têr kir.

Kekê delal, ji Ali, karêkê ku divîya hazirbûba pirsî… Çi feyde ewî ew kar negihandibû…

Em hêvî şikesti, kekê Silêman bi qehir…Bi hêrs rabû pîya, pêçîya xwe dirêjî me kir, bersîva xweya dawî bê minnet got:

– Min bizanîya ji ma min ji we ra ev nanê xweş germ dianî!..

Hindik mabû, em ji nanê tisî jî bimana!..