Ji Dersên Apê Salih-

Roja pêncşemê li ser xwendinê mijûl bibûn. Ji bo wê, di hundirê zarokan de hezkirina xwendinê ewqas pêş de çûbû, nedihat gotin.

M. Azad ji kitêbxana/pirtûkxana dibistanê pirtûkek girti bû û xwendi bû. Xwendin çiqas xweş e; ji awayê ku Apê Salih gotibû jî xweştir e.

Lêbelê ji wê pirtûka ku xwendibû pirsek li heşê M. Azad arqilî bû: “Birayê te zalim be jî, mazlûm be jî alîkariya wî bike!”

Vê pirsê zehf heşê M. Azad dikurisand. Çawa dibe ku, Îslam destûr dide vê yekêş

Dersa çarem hîna destpê nekiri bû, M. Azad wê pirsa xwe ji Apê Salih kir. Apê Salih:

–Çi pirsek delal! Te vê pirsa ji kê guhdarî kir M. Azadş

M. Azad:

–Min ji kesî seh nekiriye; wê rojê min pirtûkek ji pirtûkxana dibistanê girtibû. Di wê de derbas dibû.

Zehf kêfa Apê Salih hatibû ku zaroka dest bi xwendina pirtûkan kirine. Xwe bi xwe digot: “Êdî dema ku ez ji zarokan re pirtûkan bibînim hatiye.”

Apê Salih:

–M. Azad wê gotina ku te got, hedîsa Hz. Peyxamber (s.x.l.-Silava Xweda lê be) e. Te çi ji vê hedîsa fahm kirş

M. Azad:

–Dema ku birayê mirov û yekî din li hevûdû bixin, di her hal û karî de mirov alîkariya birayê xwe bike.

Apê Salih:

–Ebdullah, birazyê min! Te ji vê hedîsa çi fahm kirş Ebdullah:

–Min jî weka M. Azad fahm kir.

Apê Salih:

–Li ber xwe nekevin, lêbelê we herduya jî şaş fahm kiriye. Tê vê wateyê/manê; dema birayê we û yekî din şer kirin, eger birayê we li ser heqiyê be û ji bona mafê xwe şer dike, hetanî ku birayê we bigehêje mafê xwe alîkariya birayê xwe bikin. Na ku birayê we neheq be, derbasî pêşiya wê neheqiya bibin. Yanê nehêlin ku birayê we neheqiyê bike. Bi vî awayî wî ji zilma wî vegerînin û bi vê tevgera xwe alîkariya birayê xwe yî neheq bikin. Yan na, ew Peyxamberê ku temamê umrê xwe ji bo bicihbûna Edalet û wekheviyê xerc kiriye û hîna peyxamberî jê re nehatibû jî, li hember zordestên Mekkê civata “Xulf‘ul Fudul” çêkiriye, çawa dibe ku alîkariya neheqan bikeş Te fahm kir M. Azadş

M. Azad:

–Erê min alîkariya zalim fahm kir.

Apê Salih:

–Osman! Emê bi çi hawî alîkariya zalim bikinş

Osman:

–Emê nehêlin ku zilmê bike. Bi vî awayî.

Apê Salih:

–Ev pirsa jî ji Emar û Ebdullah re: Dema we xerabiyek dît; hûnê çi bikinş

Ebdullah:

–Emê ji wir dûr bikevin.

Emar:

–Emê têkilî wê nebaşiya nebin.

Apê Salih:

–Baş guhê xwe bidinê! Dema ku we nebaşiyek dît; bi destê xwe rakin, an nehêlin were kirin. Dema ku tiştek ji destê we nehat, an we nikarî bû bi destê xwe têkilî wê bibin, bi zimanê xwe; eger hûn bi zimanê xwe jî nikaribin û we negot, qene bi dilê xwe ji wî karê xebîs hez nekin û neyartiya wî kara di dilê xwe de xwedî bikin; ev jî kerta baweriyê ya herî hindik e. Vê yeka hanê hedîsa Hz. Peyxamber (s.x.l.) e.

Apê Salih:

–Ti pirsên we yên din heneş

M. Azad:

–Apê Salih! ji me re hinekî behsa jiyana Hz. Peyxamber (s.x.l.) bikeş

Apê Salih:

–Hûn dixwazin bila jiyana Hz. Peyxamber (s.x.l.) bimîne dersek din, dibeş

Ebdullah:

–Çima Apoş

Apê Salih:

–Jiyana Peyxamberê me, bi tena serê xwe emê wê bigrin dest. Ji bona hinekî were fahmkirin. Lewra bi tena xwe dersek têrê nake jî. Ma dersek çiyeş Bîst û sê salên ku li gora hezkirina Xweda Teala hatiye ajotin bi dersek, du dersan naqedeş

M. Azad:

–Çawa ku em jiyana Hz. Peyxamber nizanin, em werê jî Quranê nizanin. Ji niha pêve tu yê karibî dersa Quranê jî bidî meş

Apê Salih li çi digere, ji xwe ew jî li fersendek werê digeriya. Apê Salih:

–Dibe. Lêbelê ji bona dersa Quranê lazim e ku hûn her roj werin. Rojê nîv saet bes e. Hûn dikarin her roj werinş Teva bi hevûdû re:

–Erê ma rojê nîv saet çiye! Em karin ji bona kitêba Xwedayê xwe rojê saetekê jî werin.

Kêfa Apê Salih zehf li cih bû. Lewra wan tovên ku çandi bû, hêdî, hêdî di dilên xerdik de mîna sosin û reyhana şîn dibûn. Apê Salih:

–Eferim ji we re! Hêviyên dilê min. Elîf Bêtikên we jî bila ji min bin. We bi vê xwestina xwe gelekî kêfa min anî. Ma ez Quranê rayî we nedim, ezê çi rê we bidimş Ji xwe temamê ilmên dinê ji bona ku mirov rastiyên nava Quranê bizani be pêlik in. Ji alîkî de emê di wan pêlikan re hilkişin ser minara Quranê; ji alîkî de jî, emê hînî xwendina Quranê yî ji rû de bibin. Peyxamberê me (s.x.l.) dibêje: “Bi xêrtirên we, ewên ku Quranê dixwînin û didin xwendin in.” Ew Qurana ku Xweda Teala, xwestinên xwe yên ji me dixwaze xistine nav wê. Ew Qurana ku bi kevnbûna dem û dunyayê rexd û can dibe, ew Qurana ku temamê kafiran bicivin, nikarin serî bi sûrekî wê re derxin. Ew Qurana ku li cem me zimanê alema xeybê, ew Qurana ku ji heyata me ya di nava tariyê de maye re weka çira û fanosê, heyv û rojê ye... Ew Qurana ku qanûn û darazên wê ji kelama ezelî hatiye û ewê biçe heta ebedê. Yanê şerîetek bê mînak û daîmî pêşkêşî mirovahiyê dike. Ew Qurana ku ji cirkî ve çirûsiye, hetanî niha temamê neyarên wê yên bêeman xwestine ku Nûra wê vemirînin, lêbelê her ku diçe ew diçirûse, rohniya wê bêhtir dibe. Bi wê rohniya xwe cih û war li perçimokan teng kiriye. Ma ez kî meş Hedê min e ku pesnê Qurana pîroz bidim. Bi peyv û gotinên dawîhatî û fanî, bêgûman tarîfa tiştekî baqî, bêdawî eger werekirin jî li hember behrê mîna peşkek baranê ye.

Bi van gotinên Apê Salih î heq û heqîqet xwestina zarokan ji yekê derketi bû deha:

–Kîjan roja ku me Quran xwend û rastiyên nava wê fahm kir, ewê wê roja neslek zêrîn çêbibe û esra xwe ji şevreşê derxe û bigehîne ronahiyê. Rohnkaya zanebûnê, rohnkaya lihevhatin, desthevgirtin, huner û pêşveçûnê. Wê dema ku em li pê Qurana pîroz bi rê ve diçûn, Ewrûpaya ku îro me bi çand, huner û zanebûna fenî bende û xulam girtiye, xwendevan dişandin medreseyên me û ders digirtin. Ji wê gava ku me rû ji Îslamê zîvirand, mîna zarokan bi kêf û zewqê ketin; me di şûna xwe de jimart. Heta ku em gihaştin şevreşa îro. Lêbelê hêvîdar bin. Sibeyên şevên şevreş gelekî nêzîk in û li dûv zivistanên xedar, biharên rengîn serê xwe derdixin hebûnê. Xwestina we ya li hember zanebûn û hînbûnê, hêviyek werê di dilê min de şîn dike ku sed tavên havînê lêxin jî bêhûde ye. Wê nikaribin hişk bikin. Hûnê bixwînin, pêşiya pêşî derdora xwe, paşiyê jî rizgarkirina temamê mirovahiyê. Çawa ku, Peyxamberê me (s.x.l.) bi tena serê xwe derket, li hember xeletî û çewtiyan mîna şêra ceng kir û pêşî gelê xwe yî ereb, dawiyê jî wê nura pîroz gîhande temamê mirovahiyê.

Dûv re Apê Salih vegeriya ser Ebdullah:

–Ebdullah! Hela ji kîlerê şuşa çayê bîne em çaya xwe havên bikin.

Ebdullah:

–Ma mast e em havên bikinş

Apê Salih:

–Tu dizanî mana demê çiyeş

Ebdullah:

–Dema mirov tavêje nav ava kelandî wê sor dike dem ev e. Apê Salih:

–Dem gotinek erebî ye, û tê mana xwînê! Lê bila mîna te be. Ka demê bîne em çaya xwe dem bikin. Li kîlerê qutîkek piskuvîta heye wê jî bîne!

Gavek şunda zaroka piskuvîtên xwe bi çayê xwarin û bi hêviyek nuh ji hinda Apê Salih veqetiyan.