Dad û Bêdadbûna Gelê Kurd

FERÎD ÎZOL

Pêvajoya ku gelê kurd têde ye gelekî giring e. Belê baş çêkirina hesabê her gava ku tê avêtin pêwist e. Em ji xelkê dadê dipên û dixwazin. Lêbelê, di nav gelê kurd de çiqas dad heye û çiqas bikar têş Mirov tiştekî ji rewşa gelê kurd fahm nake. Em dikarin vêya bibêjin ku di nav gelê kurd de dad tune ye. Bêdadbûna vî gelî, ji hevûdin re bêbextîkirin ji gelbûnê re bûye asteng. Bi gelemperî gelê kurd dost û dijminên xwe ji hev nas nake. Îro êdî li cîhanê navê gelê kurd tê gotin. Eger em di nav gelê kurd de dubendiyan û nezanînê, cehaletê ranekin, serkeftina me gelekî zor û zehmetiyan jî bi xwe re tîne.

Bêgûman pêwist e ku di her karî de mirov qedr û qîmeta keda xwe bizani be. Ji çavkaniya derd û kulan mirov nizane çi binivîsîne. Pirsgirêkên gelê me jî gelek in. Ji bo vê yekê jî armanca me jî aramkirin e. Hêviya me jî em rêya gelê xwe ronî bikin. Heta ku gelê me di nav xwe de hîmê dadê ava neke û bi dadvaniyê ji hev û din re hurmeta wan tune be û ji gelê tirk, ji gelê ereb, ji gelê fars xwestina dadê jî şaşiyeke herî mezin e. Dema pêşiyê pêwist e ku gelê kurd rind bi biponije û hêviya tu kesan nemîne. Li hêviya xelkêmayîn jî gelê kurd nagehîne derekê.

Bêdadbûna gelê me jî ji kûrahiya dîrokê tê û gelê kurd dîroka xwe bi xwe nenivîsiye. Dîroka me ya tarî hêdî hêdî ber bi ronahiyê ve diçe. Bêgûman her gel bi zimanê xwe, bi çanda xwe, bi axa xwe ya azad û serbixwe dije. Belê, gelê me jî xulam û bindest dijî. Di rojeva gelê me de jî bi giranî tiştên piçûk cih digre. Îro jiyana bindest, di her warî de, gelê me di paş de hiştiye. Çareserkirina van pirsgirêkana jî wezîfa rewşenbîrên kurd e.

Di destpêkê de pir tiştên me tevî hev in. Rewşenbîrên me, seydayên me, mamosteyên me û hwd... Di hemû waran de her gelî ev pêvajoyên giring derbas kirine. Lewra gelê me jî di vê pêvajoya giring de pêwist e ku pirsgirêkên xwe bizanibe. Di demên bihurî de jî û êdî ew jî ji dîrokê re dibin mal û ew jî wezîfeya dîroknasan e. Erê, heta kengî bêdadî wê di nav gelê me de bikar wereş Li welatê me jîr û zana kêm bûn. Dewlemendên me welat terîkandin û berê xwe dan xerîbiyê, evîna welat li kû mabûş Îro dilên me glelekî xemgîn e. Li warê bav û kalan em jî bêdad ma bûn.

Xwedê Teala di Qur’ana pîroz de bala mirovan digşîne ser dadê. Fermana Xwedayê herî mezin wisa ye: Yezdan mînaka du mirovan dide; yek ji wan mirovan lal e. Qe tu tiştî nikare bike, ji bona xwediyê xwe bûye bar. Xwediyê wî, berê wî dide çi ti qezenc jê nayê ti carî. Mirovê di rêya rast de diçe, fermana bi dadvanî dike dibe yekş (Sûreya Nehl, Ayet:76) Belê, Xwedayê herî mezin vê fermana xwe, di Qur’ana pîroz de bala mislimana digşîne ser dadê û dadvaniyê. Gelê kurd jî, misliman e. Bêgûman Xweda Teala fermana xwe eşkere kiriye û em jî di jiyana xwe de dada Xwedê Teala ava bikin, dibe ku ev dadvaniya ji gelê kurd re bibe rêya azadiyê û rizgariyê.

Îro di jiyana gelê kurd de bêdadbûn tê holê û ev jiyana wisa tê meşandin. Pirsgirêkên gelê me jî me gelekî xemgîn dike. Astengên ku li pêş gelê me jî bi bîr û bawerî mirov dikare çareser bike. Di warê dadvaniyê de li cîhanê ciyê me li kûderê yeş Dema ku di nav gelê kurd de dad û dadvanî tune be, em dikarin jî kê dad û dadvaniyê bixwazinş

Ji bêdadbûna gelê kurd re mirov dikare gelekî mînakan jî bide. Bindestiya welatê me, xulambûna gelê me jî pir tiştan derdixe rojeva me û xulambûna me, bindestiya welatê me jî gelek tiştan bi me dide hînkirin. Belê dubendiyên eşîrên me jî gelek giring e. Endamên eşîran jî li gelê xwe zilm û zorê dikin. Belê, mînak hîna gelek in. Bêdadbûn hîna berdewam e û heta ku mirovên dadvan dernekevin holê û vî karî nedin ser milên xwe û vê jiyana bêdad ji holê ranekin û li ciyê bêdadiyê heta ku dadvanî neye avakirin ti tişt çareser nabe û ji bona vê yekê jî dem devê.

Têgeyên dadvaniyê bi xwe ava nabin. Di her demê de bêdadbûn hebûye. Lewra di nav gelê kurd bêdadbûn ji nezanînê ye. Başnebûna rewşa aboriyê tê rojeva me. Belê, zûhakirina hîmê xulambûnê jî armanca me ye.

Çavdêriyê me pêwist e ku kurtirîn û ferehtirîn be. Li ser pirsgirêkan em rawestin û di nav gelê xwe de jiyana bi dad em ava bikin. Rewşa gelê kurd di pêşerojê de jî bê gûman wê ber bi xweşî û rindiyê here. Ji bo vê yekê em gelekî hêvîdar in. Hêviya me hîna xurtirîn û geştirîn e. Belê, rêya dadê zor nîn e. Heke di nav gelê kurd de dad û dadvanî bê avakirin û ev dadvaniya di pêşerojê de ewê ji zarokên me re bibe rêyeke rast. Ew zarokên gelê kurd jî di nav gelê kurd de ji rêya dadvaniyhê re dikarin alîkariyê jî bikin. Belê, civata bêdad ji xelkê dadê dixwaze. Divê em gelê xwe jîr û zana bikin. Em dubendiyan ji nav gelê xwe rakin. Di jiyana gelê xwe de rêzkariyek mezin em bikar bînin. Îro em ji gelek tiştan re muhtac in, ev jî rastiyek e. Di jiyana bêdad de mirov bi ser nakeve. Lewra heta ku gelê me di nav xwe de jiyaneke bi dad awa neke û ji dadvaniyê bireve û jiyana bêdad hez bike, em nikarin bibêjin ku li welatê me dad û dadvanî heye.

Belê , di nav her gelî dibe ku bêdadî hebe û heye jî.

Em li cîhanê dema ku dinêrin bi rastî jî kêmasiyên gelê kurd gelek in. Ji ber van kêmasiyana jî mirov zahf xemgîn dibe. Ev gela ji bindestiyê, ji darê zorê jî pir tiştên xwe wenda kiriye. Îro dubendiyên ku di nav gelê kurd de jî em baş dizanin ku sazûmanên welatê me dagir kirine û li gorî bîrdoziya xwe gelê me xapandine. Bîrdoziya wanî fermî gelê me perîşan kiriye.

Belê, xema xelkê nîn e. Êdî pêngava ku îro li welatê me hatiye avêtin pêşerojê li me ronî dike. Dad û dadvanî ewê di nav gelê me de di demeke nêzîk de bête avakirin. Êdî em rêya dada kasekî napên. Bêgûman gelê me dema ku zana be, rewşa xwe ya aborî baş û xweş bike û wê demê neyarên welatê me, wê xemgîn bibin.

Di nav gelê me de ji bo avakirina hîmên dad û dadvaniyê em dizanin ku fedakarî pêwîst e. Di her warî de jî dibe ku kêmasiyên gelê me hebin. Bêlê ev rastiyek e. Asteng jî hene. Hîna ku dem heye êdî gelê me şiyar bûye. Em dawiya dubendiyên nav xwe bînin, hîmên bêdadiyê hişk bikin, dad û dadvaniyê ji gelê xwe re armanc bigrin payîna me ew e ku em rêya gelê xwe ronî bikin. Fen û fûtên neyaran em di dilên wan de bihêlin, êdî em jiyaneke bi dadî ji bo xwe amade bikin. Tengasiyên li pêş xwe bi xêra zanînê em dikarin ji holê rakin. Li nasnameya xwe em xwedî derkevin. Belê, hêviya me hîna xurtirîn dibe. Zanebûna gelê me, zanebûna me hemûyan e. Êdî pîvanên nûjen li holê ne. Çê û xerab baş tê zanîn. Dad û dadvanî armanca me ye. Pîvana me jî ew e ku em di nav gelê xwe de dad û dadvaniyê ava bikin. Hemd û sipasî ji Xwedayê herî mezin re, dad û dadvanî rêya me ye.